Dansen, goed voor je hersenen

Dansen, goed voor je hersenen

Monique Janssen | 28 februari 2018

“Rock and roll music, if you like it, if you feel it, you can't help but move to it. That's what happens to me. I can't help it.” zei Elvis Presley al.

En hij had gelijk.

Muziek

Muziektonen komen binnen via je oor. Ter hoogte van het oor ligt de auditieve schors van je hersenen, maar de eigenlijke tonen komen binnen via de hersenstam. Daarin liggen de kernen die van invloed zijn op je motoriek. Er ontstaat een automatische reactie in je lichaam: je trekt met je gezicht en je hoofd gaat bewegen als je muziek hoort. Via zenuwbanen worden de motorische banen van je hersenen bereikt en van daaruit lopen andere zenuwbanen naar je ledematen waardoor je ook met je armen en benen gaat bewegen. Dit is ook vastgesteld in een onderzoek met baby’s van 3-4 maanden, zij reageerden op muziek met beweging van hun ledematen (1). Muziek stimuleert dus beweging. Hoe wonderlijk is dit?!

Is de muziek bekend, dan is er meer activiteit in het brein: de amygdala (emoties), de thalamus (alles wat je hoort), het putamen (houding en spierspanning, aangedaan bij de ziekte van Parkinson), de accumbens (beloningssysteem) en de motorische gebieden doen allemaal mee. Ook als je samen een lied zingt dat je bekend is, worden deze gebieden geactiveerd en wordt het hormoon oxytocine geproduceerd wat het samenhorigheidsgevoel stimuleert.

Bij mensen met de ziekte van Parkinson wordt een groot deel van de hersenen aangetast, maar blijven de motorische onaangedaan, waardoor muziektherapie voor deze mensen uitermate geschikt lijkt om ze weer of beter te laten bewegen. Dit is momenteel onderwerp van veel studies.

Ook fysiotherapie maakt gebruik van muziek. Het helpt de oefeningen beter vol te houden, vergroot de therapietrouw en kan het tempo bepalen door het ritme (2).

Geheugen

Beweging goed voor de gezondheid van je hersenen. Het zorgt voor de aanmaak van nieuwe hersencellen en verbindingen en een verbeterde bloedvoorziening in de hersenen. Gebleken is dat mensen die hun hele leven veel bewogen hebben, minder kans hebben op een neurocognitieve ziekte.

Weet je dat de beweegnorm onder andere inhoud dat je elke dag een half uur matig intensief zou moeten bewegen? Dit lukt in Nederland 40% van de mensen, dus dat betekent dat het 60% niet lukt! Het is zelfs zo dat 75% van de mensen in verzorgingstehuizen en 90% van de verpleeghuizen niet meer dan 2 maal per jaar 20 minuten beweegt.

Heel veel mensen zitten veel, je hebt het vast wel eens gehoord dat zitten het nieuwe roken is. Bewegen, in welke vorm dan ook, zorgt voor een beter cholesterolniveau, verlaagt je hartslag en je BMI (3). Het is dus slecht als je veel zit, want dat is de oorzaak van te weinig bewegen. Weet je jezelf overdag niet te motiveren om te bewegen, dan is de kans groot dat je weinig motivatie hebt om dit bijvoorbeeld na je werk nog te gaan doen, zo zit je brein in elkaar. “Als je acht tot tien uur stilzit, dan zakt je insulinehuishouding in. Zo ver moet je het niet laten komen. Na twee of drie uur zitten ben je al helemaal fout bezig. Dan moet je er alweer voor zorgen dat die stofwisseling op gang komt. Als je het echt heel gezond wilt doen, is de maximale zittijd vier tot vijf uur per dag. En dan moet je het echt afwisselen”. Zo zegt Eric Scherder. (4)

Te weinig bewegen is slecht voor je hersenen en je geheugen. Gebleken is dat 80 jarigen die voor hun 25e voldoende bewogen hebben, minder kans op dementie hebben. Vooral de eerste 25-30 jaar van je leven zijn van groot belang voor de ontwikkeling van je brein. Bij kinderen die veel bewegen is vast komen te staan dat hun cognitieve functie verbeterde. Bewegen is onderdeel van een verrijkte omgeving, je zorgt dat je brein omgevingsprikkels krijgt, maar je geeft je spieren ook prikkels. Zo is bewegen dus van belang, niet alleen voor je motoriek en spiergebruik, maar dus ook voor je hersenen. Ook voor mensen met neurologische of verstandelijke problemen.

Gelukkig kan je, als je niet actief was of bent de “schade” beperken door alsnog voldoende te gaan bewegen. Je kunt natuurlijk gaan wandelen, daar schreef ik al eerder een artikel over, maar heb je ook al eens gedacht aan dansen? Studies die dans bestudeerden suggereren dat lange- en kortdurende danstraining de hersenactiviteit beïnvloedt in de actiewaarnemings- en simulatienetwerken. Ze toonden aan dat tijdens het dansen verschillende hersengebieden betrokken zijn bij de uitvoering van dans. (5)

De voordelen van dansen


Dansen is iets dat iedereen kan. Het is een activiteit die je heel makkelijk thuis kan doen. Alleen, met je (klein)kinderen of je partner. Het bewegen op je lievelingsnummer(s) geeft je een kick. Waar je wel op moet letten is dat je niet kan uitglijden, vallen of je kan stoten.

Uiteraard kan je ook dansen bij een dans- of sportschool. Dat geeft net weer wat meer uitdaging. 

Door te dansen verbetert de conditie van je hart en je longen (6, 7). Dansen is net zo geschikt als reguliere oefeningen voor mensen die risico lopen op hart- en vaatziekten, maar heeft als voordeel dat muziek motiverender is (8, 9). Uit een onderzoek met kinderen die na school freestyle dans en een lifestyle programma kregen aangeboden, bleek dat er verbetering was in BMI bij de kinderen met overgewicht. Alle kinderen kregen een beter uithoudingsvermogen. Biochemische metingen lieten zien dat de risicomarkers voor hartaandoeningen en diabetes verbeterden. Verbetering was ook gemeld in levensstijlkeuzes (10).

Ook worden je spieren (11, 7) sterker en ook je botten. De zijdelingse bewegingen die je maakt bij een dance workout bijvoorbeeld versterken de botten die je gewicht dragen. Ouderen die regelmatig dansen hebben minder last van osteoporose. Onderzoek onder postmenopauzale vrouwen wees uit dat progressieve weerstandtraining gecombineerd met regelmatig wandelen of dansen de botdichtheid verbetert (12, 7). Ook kan bewegen zoals dansen achteruitgang van spieren verminderd (13).

Je gaat je fitter voelen als je beweegt en je conditie gaat erop vooruit. Door bewegen en de toename van spiermassa wordt je verbranding hoger en kan je meer vet verbranden (7).

Niet onbelangrijk is dat dansen zorgt voor een betere coördinatie en flexibiliteit. Het verhogen van je flexibiliteit kan helpen gewrichtspijn te verminderen (16) en je balans verbeteren (7, 14). Dit kan ervoor zorgen dat je je (zelfver)zekerder gaat voelen. Meer zekerheid stimuleert je er weer meer op uit te gaan en geeft je ook daardoor weer meer energie.

Groot voordeel van dansen is dat bewezen is dat het plezierig is en daardoor ook goed als therapie in te zetten is. Dansen zorgde voor een afname in angst, depressie, vermoeidheid en spanning bij vrouwen met reumatoïde artritis. (16, 15).

De combinatie muziek en beweging zorgt ervoor dat je hersenen geprikkeld worden en dat is erg gunstig voor je cognitieve gezondheid, zoals je hierboven kon lezen. In België is het effect van muzikale dansoefeningen op het gedrag en de cognitie onderzocht bij vrouwen met dementie. Uit dit kleinschalig onderzoek bleek dat de cognitie van de vrouwen, vergeleken met vrouwen in een gespreksgroep, verbeterde door dagelijkse dansoefeningen op muziek. Bovendien waren de vrouwen in de muzikale bewegingsgroep beter in het opnoemen van woorden die tot een bepaalde semantische categorie behoren (bijvoorbeeld ‘dieren’) dan de vrouwen in de gespreksgroep  (17). Allerlei kunsten, waaronder dans, stimuleren de hersenen. Luisteren naar muziek kan de cognitie, motoriek en herstel na hersenletsel verbeteren. (18)

Wanneer je met iemand danst vereist dat precisie, flexibiliteit en coördinatie voor wat betreft het ritme en je danspartner. Er spelen dus cognitief-motorische processen in je brein om samen te kunnen dansen. Daarnaast spelen er sociaal-psychologische factoren mee. Je legt contacten, deelt samen prettige momenten van de dans en bekende muziek prikkelt een groot deel van je brein (19).

Het muziekmerk Sonos deed onderzoek naar oa de rol van muziek binnen het gezin. Muziek aan hebben staan in huis bleek geassocieerd met positieve dingen. Gezinnen brachten meer tijd met elkaar door, aten vaker samen. Er treedt een ontastbare verandering op als er muziek op staat in huis! Kinderen die naar muziek luisteren en geregeld dansen, lijken beter in staat om hun gevoelens te beheersen. Dit kan mogelijk leiden tot een beter zelfbeeld en een betere bescherming van de geestelijke gezondheid op langere termijn. Samen bewegen schept een heel sterk gevoel van saamhorigheid. Dansen stimuleert het smeden van sociale banden die voor vertrouwen zorgen en de communicatie met woorden vergemakkelijkt. (20)

Keerzijde?

Heeft dansen ook een keerzijde? Eigenlijk niet, alleen wanneer je intensief danst zoals balletdansers of ballroom dansers, denk dan aan blessures of prestatiedruk (21), of dansen uit zijn verband trekt: extreme temperaturen in combinatie met druggebruik (22). Of blootstelling aan te harde muziek en psychedelische verlichting in discotheken en dergelijke, dit kan hormonale en sensorische verstoringen geven (23). Twijfel je qua gezondheid of je wat meer intensiever dansen geschikt is, neem dan even contact op met je (huis)arts.

Verder zou ik zeggen, maak zorg vaker voor een dansmoment, het maakt jou en misschien ook een ander blij en het werkt ontstressend (24)!

Referenties 

  1. PLoS One.2014 May 16;9(5):e97680. Precursors of dancing and singing to music in three- to four-months-old infants. Fujii S et al.
  2. psychfysio.nl
  3. Am J Epidemiol.1989 Jan;129(1):76-88 Leisure time physical activity in the Framingham Offspring Study. Description, seasonal variation, and risk factor correlates. Dannenberg AL1, Keller JB, Wilson PW, Castelli WP.
  4. nl: interview Jim Jansen met Erik Scherder, 30-08-2015
  5. Ann N Y Acad Sci.2015 Mar;1337:140-6. doi: 10.1111/nyas.12632 Dance and the brain: a review. Karpati FJ1, Giacosa C, Foster NE, Penhune VB, Hyde KL
  6. J Sports Med Phys Fitness.2017 Mar;57(3):289-298. Ten weeks of capoeira progressive training improved cardiovascular parameters in male practitioners. Moreira SR, Teixeira-Araujo AA, Dos Santos AO, Simões HG.
  7. J Aging Phys Act.2009 Oct;17(4):479-500. Physical benefits of dancing for healthy older adults: a review. Keogh JW, Kilding A, Pidgeon P, Ashley L, Gillis D.
  8. PLoS One.2015 Apr 10;10(4):e0121465. Psychophysiological responses to Salsa dance. Guidetti L, Buzzachera CF, Emerenziani GP, Meucci M, Saavedra F, Gallotta MC, Baldari C
  9. Clin Rehabil.2014 Feb;28(2):128-38. Functional and psychosocial effects of either a traditional dancing or a formal exercising training program in patients with chronic heart failure: a comparative randomized controlled study. Kaltsatou AC, Kouidi EI, Anifanti MA, Douka SI, Deligiannis AP.
  10. J Pediatr Endocrinol Metab.2012;25(5-6):509-16. An after-school dance and lifestyle education program reduces risk factors for heart disease and diabetes in elementary school children. Hogg J, Diaz A, Del Cid M, Mueller C, Lipman EG, Cheruvu S, Chiu YL, Vogiatzi M, Nimkarn S.
  11. Sports Med.2017 Dec 21. The Effectiveness of Dance Interventions on Physical Health Outcomes Compared to Other Forms of Physical Activity: A Systematic Review and Meta-Analysis. Fong Yan A, Cobley S, Chan C, Pappas E, Nicholson LL, Ward RE, Murdoch RE, Gu Y, Trevor BL, Vassallo AJ, Wewege MA, Hiller CE.
  12. Curr Opin Rheumatol.2012 Sep;24(5):561-6. Mechanical stimuli and bone health: what is the evidence? Cheung AM, Giangregorio L.
  13. Am J Clin Nutr.2002 Feb;75(2):314-20 Habitual physical activity, anabolic hormones, and potassium content of fat-free mass in postmenopausal women. Hansen RD, Allen BJ.
  14. Altern Ther Health Med.2018 Feb 10. Dancing for Healthy Aging: Functional and Metabolic Perspectives. Rodrigues-Krause J, Krause M, Reischak-Oliveira A.
  15. Front Hum Neurosci.2017 Nov 29;11:572. Enhancement of Pleasure during Spontaneous Dance. Bernardi NF, Bellemare-Pepin A, Peretz I
  16. Am J Phys Med Rehabil.1997 Mar-Apr;76(2):109-13. Dance-based exercise program in rheumatoid arthritis. Feasibility in individuals with American College of Rheumatology functional class III disease. Noreau L, Moffet H, Drolet M, Parent E.
  17. innovatiekringdementie.nl Bewegen op muziek verbetert de cognitie door Mechteld van Kooi
  18. Psychiatr Danub.2016 Dec;28(4):343-348. Arts, Brain and Cognition. Demarin V, Bedeković MR, Puretić MB, Pašić MB.
  19. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci.2014 Dec 19;369(1658):20130394. Rhythm in joint action: psychological and neurophysiological mechanisms for real-time interpersonal coordination. Keller PE, Novembre G, Hove MJ.
  20. Magische effecten muziek en dans en invloed hiervan binnen gezin door Stella Nagtegaal, 14 JULI 2016, DELEUKSTEKINDEREN.NL
  21. Biol Psychol.2012 Dec;91(3):357-64. Lower stress system activity and higher peripheral inflammation in competitive ballroom dancers. Berndt C1, Strahler J, Kirschbaum C, Rohleder N.
  22. J Forensic Leg Med.2017 Aug;50:1-5. Dancing to death: A case of heat stroke. Nadesan K, Kumari C, Afiq M.
  23. Public Health Rev.1991-1992;19(1-4):263-75. Biological response to noise and other physical stressors in places of entertainment. Bergomi M, Rovesti S, Vivoli G.
  24. Behav Sci (Basel).2018 Feb 22;8(2). Creative Arts Interventions for Stress Management and Prevention-A Systematic Review. Martin L, Oepen R, Bauer K, Nottensteiner A, Mergheim K, Gruber H, Koch SC.
    Erik Scherder

 

 

28/02/2018

Gezond worden?

Vraag gerust meer informatie op