Vaatkwaliteit te beïnvloeden

Vaatkwaliteit te beïnvloeden

Monique Janssen | 9 maart 2018

                   

Hart- en vaatziekten zijn wereldwijd de belangrijkste doodsoorzaak, daarom is het belangrijk preventieve maatregelen te nemen. Verstijving van slagaders (arteriosclerose) is een van de eerste waarneembare tekenen van veranderingen in de vaatwand en een verhoogd risico op cardiovasculaire ziekten. Ook is er een verband met veroudering, osteoporose, chronisch nierlijden, diabetes en metabool syndroom. Het is om die reden belangrijk de vaatstijfheid te meten, ook als je gezond bent.

Vitamine K tekort

De belangrijkste risicofactoren op vaatstijfheid zijn een tekort aan vitamine K, roken en ouderdom. De eerste twee factoren zijn gelukkig te beïnvloeden door beter te eten en te stoppen met roken. Vitamine K is onder te verdelen in K1 en K2. K1 is van plantaardige oorsprong en K2 wordt door bacteriën gemaakt. Vitamine K1 treffen we voornamelijk aan in groene groenten als boerenkool, spinazie en broccoli en in minder mate in kaas en kwark. De voornaamste bron van vitamine K2 is natto (gefermenteerde sojabonen), maar de vitamine komt ook voor, weliswaar in veel kleinere hoeveelheden dan de natto, in kaas, kwark, ei en in mindere mate in vlees en gevogelte. Een hogere consumptie van bovengenoemde producten kan dus leiden tot een betere status van vitamine K. Vermoed wordt dat 90% van de Westerse volwassenen een onvoldoende hoge vitamine K-status heeft en 40% daarvan zelfs een tekort.

Belang van vitamine K

Vitamine K is van belang bij de bloedstolling, maar leidt niet tot trombose, in tegendeel. Vitamine K is vooral belangrijk voor mensen met overgewicht of mensen die bedlegerig zijn, bij lange vliegreizen, rokers, gebruikers van contraceptiva. Mensen die anticoagulantia, zoals Warfarine, Coumadin, Sintrom of Marcomar, gebruiken mogen geen vitamine K supplement nemen zonder advies van hun arts. Voor de botgezondheid is vitamine K belangrijk. Een tekort wordt in verband gebracht met versneld verlies van botmassa en de ontwikkeling van osteopenie en osteoporose. Vooral voor peri- en postmenopauzale vrouwen is inname van voldoende vitamine K van belang om botbreuken als gevolg van botontkalking tegen te gaan. Voor de kwaliteit van de bloedvaten is vitamine K van belang, omdat het eiwitten activeert die calcificatie tegen gaan. Het niet (voldoende) activeren van deze eiwitten draagt in grote mate bij aan (cardiovasculaire) vaataandoeningen en hartfalen. De nierfunctie wordt door vitamine K bevorderd en kan chronische nierziekten helpen te voorkomen. Ook is de vitamine van nut tegen het afstoten van getransplanteerde organen. Vitamine K bevordert de gezondheid en dikte van de huid, vermindert huidveroudering en kan de groei van melanoom vertragen. Een lage vitamine K-status wordt in verband gebracht met parakeratose. Een hogere vitamine K-status is gerelateerd aan een betere insulinegevoeligheid en vermindert mogelijk chronische ontstekingsziekten als de ziekte van Crohn, reumatoïde artitis en osteoartritis.

Andere vitaminen die een rol spelen bij de vaatgezondheid

Vitamine D: hiervan is bekend dat deze belangrijk is voor de botaanmaak. Aangezien vrijwel alle weefsels vitamine D-receptoren bevatten, wordt een tekort aan vitamine D in verband gebracht met allerlei ziekten zoals hart- en vaatziekten, kanker, obesitas, hoge bloeddruk, diabetes, auto-immuunziekten, MS, verlies aan cognitieve functies.

Vitamine C: een ernstig tekort kan leiden tot scheurbuik zoals bleek tijdens de handelsreizen in de 16e en 17e eeuw. Vitamine C is van belang voor de integriteit van collageen dat onder meer aanwezig is in de bloedvaten. Verder heeft deze vitamine een functie als anti oxidant, bij de activatie van het immuunsysteem en zorgt voor een betere opname van ijzer.

Vitamine A: deze vitamine is van belang voor het gezichtsvermogen en komt in plantaardige en dierlijke vorm voor. Vooral de plantaardige vorm is van belang als anti oxidant tegen oxidatie van cholesterol en ontsteking van de vaatwand.

Vitamine B12: net als de meeste B-vitamines speelt B12 een rol in het functioneren van het zenuwstelsel, maar is ook belangrijk bij de preventie van hart- en vaatziekten, omdat het bijdraagt aan het verlagen van homocysteïne, dat een risicofactor is bij te hoge concentraties.

Vitamine E: dit is een anti oxidant die oxidatie van LDL voorkomt en daardoor een positief effect heeft op hart- en bloedvaten. Een hoge dosis als supplement is echter af te raden aangezien het een vet oplosbare vitamine is.

Andere factoren die een rol spelen bij vaatgezondheid

Suikerziekte: mensen met diabetes hebben 2-4 maal grotere kans op hart- en vaatziekten, meer dan de helft krijgt ermee te maken! Als gevolg van het niet of te weinig produceren van insuline stijgt de bloedsuikerspiegel waardoor suiker (glucose) aan eiwitten kan binden die zorgen voor verstijving van de grote bloedvaten, ontstekingsreacties, degeneratie van het zenuwstelsel en schade aan de kleine bloedvaatjes. Controle van het bloedsuikergehalte is daarom belangrijk. Voor mensen met type 2 diabetes is een gezond gewicht wezenlijk.

 

Leeftijd: hoe ouder je bent, hoe groter het risico op hart- en vaatziekten, omdat bepaalde schade niet meer te herstellen is. Vaak stijgt hierdoor de bloeddruk. Niet roken en het zorgen voor een optimale status van vitamine K en D, naast gewichtsbeheersing en lichaamsbeweging zijn factoren die wel te beïnvloeden zijn en bijdragen aan een lager risico.

Geslacht: mannen hebben een hoger risico op hart- en vaatziekten, maar na het 65e levensjaar lopen ook vrouwen een hoger risico, omdat de beschermende werking van oestrogeen dan wegvalt.

Roken: een van de belangrijkste risicofactoren voor hart-en vaatziekten. Het is helaas zelfs zo dat het effect van gezond eten en leefstijlverandering teniet wordt gedaan wanneer je niet stopt met roken. Rokers hebben een 2-4 maal hogere kans op overlijden aan hart- en vaatziekten, naast de hogere kans op bijvoorbeeld kanker en COPD. De rook van tabak bevat maar liefst 4000 verschillende chemische stoffen, waarvan het grootste deel schadelijk is voor de gezondheid. Nicotine is een van deze stoffen. Deze veroorzaakt een vernauwing van de slagaders, wat een extra risico kan vormen in combinatie met de aanwezigheid van plaques in de slagaders. Tabaksrook bevat ook veel koolmonoxide wat ervoor zorgt dat er zuurstof uit het bloed verwijderd wordt waardoor de spieren, dus ook de hartspier, van minder zuurstof voorzien worden. Het hart wordt op deze manier extra belast: harder pompen vanwege de vaatvernauwing en minder zuurstof om dat werk te doen. De overige schadelijke stoffen in rook beschadigen de binnenbekleding van de vaatwand en er ontstaan ontstekingen, waardoor plaquevorming een kans krijgt.

Hoge bloeddruk: vooral ouderen hebben meer kans op een verhoogde bloeddruk. Veel bewegen, gezond en vitaminerijk eten, niet roken en niet te veel zout gebruiken zijn goede gewoontes.

Stress: ook voor het verminderen van stress is voldoende bewegen door rustige sporten aan te bevelen. Overgewicht: door de extra kilo’s wordt het hart meer belast. Het is niet ongebruikelijk dat mensen met overgewicht meer suiker eten en/of te veel verkeerd vet eten. Hierdoor kunnen bloedsuiker, triglyceriden en/of LDL verhoogd zijn. Overgewicht is ook een risico voor het ontwikkelen van diabetes type 2. Vooral vet rond het middel is gevaarlijk. Een middelomtrek bij mannen boven 102 cm en bij vrouwen boven 88 cm is een teken van overgewicht. Het is raadzaam om af te vallen.

Cholesterol: deze stof is nodig voor de vorming van hormonen en onderdeel van celmembranen. Beschadigde vaatwanden kunnen echter leiden tot ophoping van cholesterol in de vaten, de plaques. Dit zorgt voor vernauwing van de bloedvaten. Er dient een juiste verhouding te zijn tussen HDL en LDL, de transporteiwitten van cholesterol. Hoge triglyceridenwaarde: een te hoge concentratie is een risico voor atherosclerose. Minder suikers, verkeerde vetten, alcohol en zetmeelrijke producten eten, draagt bij tot een verbetering van triglyceridenwaarden. Ook afvallen helpt. Hoog suikergebruik: suiker, met name fructose, is een grote boosdoener. Het zoete goedje veroorzaakt niet alleen vetopslag rond je middel, maar ook eiwitverbindingen die schadelijk zijn voor je gezondheid, de zogenaamde AGE’s. Deze stofjes komen niet alleen in je bloed voor, maar ook in je vaatwanden, waar ze voor verstijving zorgen. Reden te meer om je suikerconsumptie te minderen.

Chronisch nierlijden: door een verminderde functie van je nieren (vooral bij dialysepatiënten) zal er calciumfosfaat neerslaan in de bloedvaten wat extra risico op hart- en vaatziekten geeft. Voor deze mensen is het belangrijk zo veel mogelijk andere risicofactoren uit te sluiten.

Meten van bloedvaten

Er zijn verschillende manieren om de stijfheid van de grote bloedvaten te meten. Een ervan is de Pulse Wave Velocity die altijd in het ziekenhuis moet plaatsvinden. De andere is een meting met behulp van plethysmografie. Hierbij wordt met een lichtstraal door de vinger de hoeveelheid bloed in de kleine vaatjes gemeten. Door dat niet een keer te doen, maar heel snel vaak achter elkaar, zie je veranderingen van de bloedstroom in de tijd. Hoe stijver de bloedvaten, hoe minder goed de puls van de hartslag kan worden opgevangen en hoe sneller het bloed stroomt. Zo wordt een stijfheidscore vastgesteld die een betrouwbaar beeld geeft van de kwaliteit van de grote bloedvaten zoals de aorta. Het voordeel van deze meting is dat deze niet-invasief is en daardoor erg laagdrempelig, bovendien is de uitslag binnen 2 minuten bekend.

Bij Claire Balans, de vitaalcoach in omgeving Weert, is het mogelijk deze laatste test te laten uitvoeren. Neem telefonisch contact op of via het contactformulier of kijk op de facebookpagina Claire Balans wanneer er weer een inloopdag is. Ook begeleid Claire Balans je graag met het verbeteren van je voedingsgewoonten, gewichtsbeheersing en beweegpatroon.

(Bron: Dr. Cees Vermeer)

09/03/2018

Gezond worden?

Vraag gerust meer informatie op